Osteodystrofia przerostowa (HOD - Hypertrophic Osteodystrophy) - znana także pod nazwą "Gnilec"

Jest to choroba kości występująca u psów ras dużych i olbrzymich, dość często spotykana u dogów niemieckich.
Występuje najczęściej pomiędzy 3 a 7 miesiącem życia, częściej u samców niż u samic.

Choroba objawia się kulawizną, opuchniętymi stawami i atakuje zazwyczaj więcej niż jedną kończynę. Pierwszymi objawami są opuchnięte stawy oraz wykrzywienie dolnej części kończyn przednich w literę X gdzie wewnętrzna strona nadgarstków jest skierowana do środka a palce skierowane są na zewnątrz. Taka deformacja przednich łap jest popularnie nazywana francuzem. Wraz z postępowaniem choroby podobnie deformują się kończyny tylne gdzie wewnętrzna strona stawów skokowych zaczyna wykrzywiać się do środka a palce na zewnątrz. Po dłuższym odpoczynku kiedy pies przyjmuje pozycję stojącą ma trudności z jej utrzymaniem oraz pierwsze kroki sprawiają mu ból. Podczas poruszania tylne kończyny przyjmują krowie ustawienie oraz są podstawiane pod brzuch, pies się garbi (jego grzbiet przypomina wyglądem grzbiet greyhounda) oraz porusza się z głową nisko pochylona ku ziemi. Wraz z upływem czasu pies zaczyna odmawiać jedzenia, jest osowiały oraz występuje gorączka (czasami nawet bardzo wysoka). Przy wystąpieniu już pierwszych objawów należy skonsultować psa z lekarzem weterynarii ponieważ nieodpowiedni sposób leczenia lub jego brak może doprowadzić do trwałych zmian w kośćcu. Choroba może trwać od kilku dni do kilku tygodni.

Aby zdiagnozować HOD należy przeprowadzić badanie kliniczne, w którym lekarz weterynarii potwierdzi ból i obrzęk stawów. Należy wykonać także badanie krwi. Decydującą metodą w postawieniu diagnozy jest wykonanie zdjęcia RTG, na którym lekarz rozpozna zmiany w obrębach chrzęstnej płytki wzrostowej i zmiany patologiczne w kościach.

Dokładne przyczyny występowania osteodystrofii przerostowej nie są do końca znane dlatego zarówno jej leczenie jak i zapobieganie może być utrudnione. W przeszłości uznawano, że jest to choroba występująca jako skutki niedoboru witaminy C w organizmie, jednakże przeprowadzone badania nie potwierdzają tej teorii. Nie zaobserwowano także poprawy u psów chorych, którym podano podwyższone dawki witaminy C. HOD występuje najczęściej u psów których dieta jest źle zbilansowana. Nieodpowiedni poziom wapna do fosforu, brak pierwiastków śladowych, zbyt duża lub mała zawartość kaloryczna sprzyjają wystąpieniu choroby. Podstawa zapobiegania jest wiec wysokiej jakości zbilansowana karma. Wybierając karmę trzeba pamiętać o tym, że musi być ona dostosowana do zapotrzebowania szczenięcia znajdującego się w gwałtownym okresie wzrostu należy więc wziąć pod uwagę jego zapotrzebowanie na kalorie a także na składniki odżywcze.

Karma taka powinna zawierać białko w granicach 21-26 %, wartość energetyczna powinna się wahać pomiędzy 11-13% , a zawartość wapna 1.2- 1.5 %. Dobrze zbilansowana karma zawiera podane składniki na odpowiednich poziomach a dodatki mineralne zawarte w karmie są podane w postaci chelatynów. Wskazane jest także aby karma zawierała dodatkowo enzymy trawienne i probiotyki, które wspomagają przyswajalność substancji odżywczych. Dobrej jakości karmy naturalne tzw. karmy holistyczne przeznaczone dla szczeniąt ras dużych posiadają w swoim składzie podane składniki na optymalnym poziomach. Często właściciele szczeniąt wzbogacają suchą karmę mięsem i mielonymi kośćmi, nabiałem czy ryżem dosypując do tego preparaty mineralno-witaminowe. Tak przygotowane jedzenie może przynieść rozwijającemu się szczenięciu więcej szkody niż pożytku, ponieważ zarówno bilans energetyczny jak i mineralny zostaje całkowicie zaburzony. Żywiąc młodego psa należy pamiętać że karmiąc go obficie nie przyspieszy się jego wzrostu a nadmiar masy ciała obciąży niepotrzebnie jego rozwijające sę stawy i kosci.

W przypadku stwierdzenia osteodystrofii przerostowej lekarz weterynarii może przepisać leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Jeśli pies jest karmiony karmą komercyjną należy dostarczyć mu karmy o wcześniej wymienionych parametrach a także dostosować wielkość spożywanych porcji do zapotrzebowania psa. Jeśli pies jest karmiony karma przygotowywana w domu, można do niej dodać mieszanki mineralno-witaminowe na bazie chelatynów, które oprócz mikro i makro elementów zawierają siarczan chondroityny i glukozaminę oraz MSM (metylosulfonylometan). Są one składnikami mazi oraz chrząstki stawowej i odpowiadają za prawidłowe odżywienie stawu. Siarczan chondroityny chroni chrząstkę stawową przed uszkodzeniem oraz sprzyja procesom jej odnowy. Glukozamina wpływa korzystnie na stan zdrowia stawów poprzez pobudzenie syntezy glikozaminoglikanów. Połączenie glukozaminy i chondroityny sprzyja regeneracji stawów i zwiększeniu odporności zarówno chrząstki jak i kości na mikrourazy. MSM jest natomiast ważnym źródłem siarki. Jej związki mają bezpośredni wpływ na stymulację syntezy kolagenu, działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo jak również są niezbędne przy odtwarzaniu i regeneracji tkanki chrzestnej w stawach. Stosując odżywki mineralne należy stosować się do wskazówek producenta i nie przekraczać polecanej dawki.
Oprócz podania leków i zastosowania odpowiedniej diety choremu psu należy ograniczyć aktywność fizyczną. Pies nie powinien być zabierany na spacery nie tylko ze względu na ból towarzyszący chodzeniu ale także aby pod wpływem masy ciała na zmienione chorobowo stawy i kości nie dochodziło do głębszych zmian patologicznych w ogniskach chorobowych.

Osteodystrofia przerostowa (HOD) występuje głównie na skutek błędów żywieniowych i można ją zdiagnozować już za pomocą zdjęcia RTG. Jednak należy pamiętać że podobne objawy (opuchniecie stawów, bolesność) mogą wywoływać inne jednostki chorobowe lub mogą one być reakcją alergiczną na szczepienie p/wściekliźnie lub niektóre leki z grupy sulfonamidow. Dlatego też wielu hodowców opóźnia zaszczepienie swoich psów p/wściekliźnie aż do 7-9 miesiąca życia kiedy organizm psa zakończył bardzo intensywny wzrost i jego odporność wzrosła.
Lekarz weterynarii, który prowadzi opiekę weterynaryjna powinien być świadomy, że w przypadku dogów niemieckich (szczególnie szczeniąt) nie wskazane jest podawanie leków / antybiotyków na bazie sulfonamidów, do których należą: Ditrim, Bactrim, Primor, Tribrissen, trimethoprim sulfa, septra, cotrim, sulfatrim a także Cephalexin (Keflex - Cefa-Tabs) - podano tutaj angielskie nazwy leków.

W zapobieganiu i leczeniu osteodystrofii przerostowej ważne jest więc nie tylko odpowiednie prowadzenie szczenięcia przez opiekuna ale także przez lekarza weterynarii.

Bozena Fraszczyk
Artykuł powstał na podstawie informacji własnych a także :
http://www.greatdanelady.com/index.html