JAG-SZA great danes kennel

Figura 1. Zdjecie wykonane za pomoca mielogramu (kontrastu). Ucisk rdzenia kregowego zaznaczony "strzalka" (srodek zdjecia) powodowany przez przerosniete wiazadla, kaplusle kregowa oraz wysuniety dysk od storny dolnej. Ucisk rdzenia zaznaczony "trojkatem" (prawa czesc zdjecia) powodowany wysunietym dyskiem od storny dolnej. Natomiast po lewej stornie zdjecia -miejsce zaznaczone gwiazdka * -rdzen kregowy nie wykazuje zadnego ucisku.

Figura 2: Zdjecie rtg na ktorym zaznczone sa (czerwonymi strzalkami) zaokroglone zmiany na kregach powstale w wyniku niestabilosci kregow szyjnych.

Figura 3. Deformacja/zarastanie swiatla kanalu rdzeniowego wykonane za pomoca rezonansu magnetycznego. Gorne zdjecia- prawidlowo zbudowany kreg szyjny z widocznym prawdlowo przebiegajacym rdzeniem kregowym. Dolne zdjecie przedstawia zmiany wewnatrz kregu-mineralizacje/ zwapnianie wysciolki kanalu rdzeniowego powodujac ucisk ne rdzen.

Figura 4.

Kolejny przyklad zarastania swiatla kregowego. Strzalkami zostaly zaznaczone zwapnienia powstajace we wnetrzu kanalu kregowego usciskajace rdzen.

Charakterystyczne jest występowanie tej choroby u młodych, rosnšcych dogów niemieckich oraz u dorosłych dobermanów.

U dogow prawdziwy wobbler wystepuje pomiedzy 3 a 12 miesiacem zycia jendakze moze ujawnic sie nawet u 5-cio tygodniowego szczeniecia. Najczesciej diagnozowane sa psy okolo 15-18 miesiaca zycia. Objawy choroby u mlodego doga spowodowane sa najczesciej deformacja kregow lub/i zarastaniem kanalu rdzeniowego wynikajace z czynnikow genetycznych oraz nieprawidlowego zywnienia i wplywu srodowiska. U dobermanow objawy wystepuja zazwyczaj w wieku starszym, pomiedzy 5 a 9 rokiem zycia i sa to w wiekszosci wady nabyte powodowane przerostem wiazadel, torebek stawowych oraz zwyrodnieniami krazkow miedzykregowych. Ogolnie choroba dotyka czesciej samcow niz samic. Zarowno u doga niemieckiego jak i u dobermana wystapienie choroby moze wyniknac bez wzgledu na wiek w wyniku wysuniecia dysku miedzykregowego.

Wobbler rozwija sie powoli a objawy nasilaja sie wraz z uplywem czasu. Pierwszymi objawami ktore nie zawsze niepokoja wlasciciela zwierzecia sa problemy ze wstawaniem, zbyt czeste przewracanie sie, trudnosci z chodzeniem po sliskich nawierzchniach. Wiekszosc niedoswiadczonych opiekunow uwaza ze nieporadnosc, rozchwianie chodu oraz problemy z koordynacja ruchow jest typowe dla szczeniat, szczegolnie szczeniat doga niemieckiego niezdajac sobie sprawy iz moga to byc pierwsze symptomy choroby.

W poczatkowym stadium choroby podczas poruszania sie oraz przy gwaltownych zmianach kierunku ruch tylnych konczyn jest niezborny co powoduje czeste przewracanie sie psa. Konczyny tylne czesto krzyzowane sa ze soba oraz uderzaja sie o siebie stawami skokowymi. Pies przyjmujac postawe stojaca lub siedzaca trzyma glowe nisko pochylona ku ziemi instynktownie odciazajac kregi szyjne uciskajace rdzen kregowy. Dodatkowo szeroko rozstawia zarowno tylne jak i przednie lapy aby pomoc sobie w zachowaniu rownowagi. Brak koordynacji ruchowej szczegolnie kiedy jesli pies ma do pokonania nierownosci terenu lub musi wykonac ostre skrety u psow doroslych jest kojarzony ze zwyrodnieniami w stawach biodrowych.

Wraz z postepowaniem choroby zwieksza sie ucisk na rdzen kregowy powodujac zachwianie koordynacji w konczynach przednich. Poczatkowo pies poruszjac sie stawia przednie lapy w bardzo malych kroczkach (drobi) a takze sprawia wrazenie ze lapy sa uszytwnione w nadgarstkach. Wraz z poglebiajacym sie naciskiem na rdzen, poruszajacy sie pies zaczyna tracic kontole nad praca lap i nie podnosi ich wystarczajaco wysoko w wyniku czego szoruje pazurami po podlozu ktore po uplywie czasu moga byc starte az do tkanki miekkiej przebiegajacej wewnatrz pazura powodujac jego krwawienie. Chore zwierze jest czesto osowiale oraz i nie wykazuje checi do zabawy, jego chod staje sie co raz bardziej niezborny a zwierze sprawia wrazenie ze zupelnie traci kontrole nad swoim cialem. W zaawansownej postaci choroby dochodzi do paralizu konczyn tylnych nastepnie konczyn przednich. Pies nie jest w stanie kontrolowac odruchow fizjologicznych takich jak oddawanie kalu i moczu. Bez pomocy wlasciciela nie moze samodzielnie podniesc sie z legowiska oraz utrzymac sie w pozycji stojacej. Czasami mozna stwierdzic bolesnosc przy dotyku kregoslupa szyjnego jednakze zmiany chorobowe zadko daja takie symptomy. Odczuwanie bolu moze jednak towarzyszyc bardzo zawansowanym stanom oraz kiedy dochodzi do wysuniecia sie a nastepnie wystrzelenia dysku miedzykregowego.

Nie nalezy manipulowac czy prostowac szyji chorego psa poniewaz moze to nasilic objawy neurologiczne oraz spowodowac dalsze uszkodzenia rdzenia wraz z pogorszeniem sie stanu zwierzecia.

Przebieg choroby jest bardzo rozny. Choroba rozwija sie wolno dlatego jej pocztek jest nie zauwazalny. W wiekszosci przypadkow kiedy choroba rozwija sie powoli w pewnym momencie wystepuje nagle i gwaltowne poglebienie zaburzen. Wystepuja takze przypadki gdzie choroba ma przebieg ostry bez zadnych objawow zwiastunowych. U jednych osobnikow choroba rozwija sie miesiacami a nawet trwa latami nie dajac zaawansowanych objawow chorobowych. Pies w takim stanie moze dozyc dosc sedziwego wieku.

U innych postepuje w krotkim okresie czasu i kondycja zwierzecia ulega pogorszeniu z tygodnia na tydzien a nawet z dnia na dzien. Typowe dla woblera jest to iz objawy wystepuja falowo. Przez pewien okres czasu objawy choroby utrzymuja sie na jednym poziomie aby nastepnie w krotkim okresie czasu nastapilo pogorszenie. Po uplywie nastepnych kilku dni lub kilku tygodni moze dojsc do cofniecia sie objawow i zwierze powroci do poprzedniego stanu. Taka chustawka moze trwac tygodnie a nawet miesiace. Jednak wraz z uplywajacym czasem opiekun chorego zwierzecia zauwaza ze po kolejnym nasileniu a nastepnie ustabilizowaniu sie objawow stan psa jednak sie pogarsza i co raz trudniej jest zlagodzic objawy poniewaz podawane leki nie przynosza oczekiwanych efektow.

Syndrom wobblera jest choroba neurologiczna o niewyjasnionej przyczynie powstawania. Podejrzewa sie uwarkowania genetyczne przy ogromnym wplywie srodowiska. Niektorzy hodowcy odnotowali wystepowanie wobblera w hodowanych liniach az przez cztery pokolenia. Jednakze obciazenie genetyczne jest tylko czynnikiem predysponujacym.

O wystapieniu choroby decyduje odpowiedni, przemyslany dobor psow uzytych w hodowli oraz odpowiednie prowadzenie szczeniat w okresie ich najintesywniejszego rozwoju.

Hodowca kierujac sie doborem psa i suki powinien uwzglednic fakt czy w liniach ze strony reproduktora jak i suki hodowlanej wystapil w poprzednich pokoleniach wobbler poniewaz uzycie osobnikow u ktorych wystepuje obciazenie genetyczne znacznie zwieksza ryzyko wystapienia choroby. Absolutnie nie mozna uzywac do hodowli psa/suki u ktorego zdiagnozowano syndrom wobblera. Zwierzeta te zamiast podawac dodatkowym obciazajacym organizm sytuacjom zwiazanym z kryciem, porodem i wychowem szczeniat nalezy otoczyc troskliwa opieka. Rowniez nalezy unikac krycia suki i psa kiedy to oboje charakteryzuja sie dluga, wygieta szyja. Szyje takie u dogow wygladaja pieknie ale niestety polaczenie dwoch osobnikow z ta jakze pozadana cecha zwieksza ryzyko wystapienia niestabilnosci kregow szyjnych.

Bardzo wazne jest takze odpowiednie prowadzenie suki podczas ciazy oraz w okresie karmienia.

W okresie ciazy suka powinna dostawac dobra, zbilansowan karma ktora pokrywa zapotrzebowania jej organizmu oraz rozwijajacych sie w macicy plodow. Jesli ciezarna suka dostaje dobrej jakosci gotowa karme nie ma potrzeby i nie wskazane jest aby jej diete uzupelniac miesznkami mineralno/witaminowymi. Po oszczenieniu suka wciaz musi miec zapewniona dobra i zbilansowana diete a w momencie podawania karm gotowych nalezy uniknac niepotrzebnego dodawania preparatow mineralnych. Opiekun karmiacej suki powinien pamietac iz to co spozywa suka w podanym pokarmie zostanie wraz z mlekiem przekazane rozwijajacym sie szczenietom. Rowniez szczenieta kiedy zostana odsadzone od matki powinny dostawac wysokiej jakosci zbilansowana jedzenie zawierajace odpowiednie proporcje bialka, weglowodanow, wapna fosforu oraz witamin. Zapewni to rownomierny i prawidlowy rozwoj kosca jak i calego organizmu mlodziutkiego szczeniaka.

W wieku okolo 8 tygodni zdrowe szczenie doga trafia do nowego domu. Wraz z wyprawka w postaci karmy, miseczki itp. hodowca zasypuje nabywce wskazowkami dotyczacymi dalszego prowadzenia szczeniaka przez jakze trudny okres gwaltownego rozwoju mlodego pieska. Nowy wlasciciel doklada wszelkich staran aby zapewnic idealne warunki.

Jednakze bardzo czesto bedac pierwszy raz w posiadaniu szczeniecia doga niemieckiego slyszy wokol siebie o niesmowitych ilosciach kosci, miesa i wapna jakie musi spozywac mlody dog aby jego szybko rosnace kosci mialy zapewniona odpowiednia ilosc budulca, wlasciciel ulega wiec powszechnie znanym mitom i zaczyna eksperymentowac.

Na nic zdaja sie wskazowki i zapewnienia hodowcy iz karma ktora do tej pory karmiony byl szczeniak pokrywa w zupelnosci optymalne poziomy bialka oraz wszelkich mikro/makro elementow wraz z witaminami potrzebne do prawidlowego rozwoju. Nowicjusz zaczyna dodawac do gotowej karmy mielone mieso wraz z koscmi, takze nabial w roznej postaci na koniec dosypujac jeszcze mieszanki mineralno/witaminowe. Caly balans karmy ktora dostaje szczenie jest wiec zaklucony. Sytuacje pogarsza jeszcze fakt ze cialo mlodego rosnacego doga wygada dosc nieproporcjonalnie szczegolnie brak mu imponujacej masy miesniowej. Mlody dog pomimo spozywania odpowienich ilosci pokarmu czesto wyglada na bardzo szczuplego wrecz chudego. Niedoswiadczony wlasciciel zaczyna sie martwiac wygladem swojego psa i zaczyna mu podawac co raz wiecej pokarmu z nadzieja ze pies przybierze na wadze. Po dluzszym i nadmiernym przyjowaniu pokarmu w ktorym ilosc wapna, fosforu oraz bialka przerasta zapotrzebowania sie szczeniaka, organizm mlodziutkiego rozwijajacego sie doga zaczyna protestowac. Nie nadazajac z wydalaniem nadmiaru wapna oraz pozostalych mikro/makro elementow lub nie nadazajac z odpowienim ich przyswajaniem, organizm zaczyna odkladac nadmiar w kosciach a w szczegolnosci w kregach odcinka szyjnego. Dochodzi do deformacji a dokladnie do zmniejszania/zarastania sie swiatla rdzenia kregowego wewnatrz kregow a w wyniku tego do ucisku na rdzen kregowy ktory nie ma juz miejsca do odpowiedniego poszerzania swej objetosci. Zaczynaja wiec wystepowac pierwsze objawy syndromu wobblera.

Kiedy mlode szczenie trafia do nowego domu nabywca powinien kontynuowac sposob zywienia zalecany przez hodowce. Jesli jednak z niezaleznych od niego przyczyn nie moze podawac rekomendowanej karmy to przy zakupie innego rodzaju powinien zwracac uwage na to iz karma powinna byc dostosowana do potrzeb mlodego rosnacego psa nalezacego do rasy duzej. Ilosc bialka ktora powinna zawierac karma mlodego doga nie powinna przekraczac 26% a poziom optymalny wacha sie w granicach 21-24%. Nie tylko jakosc ale takze ilosc spozywanej karmy jest bardzo wazna. Szczuply, nie przekarmiany pies bedzie sie lepiej rozwijal a jego mlode rosnace kosci i stawy nie beda dodatkowo przeciazane. Wysokiej jakosci karma oraz jej odpowiednia ilosc zapewni powolny i stabilny wzrost kosca jak i calego organizmu. Wlasciciel nie powinien dazyc do tego aby jego pies w jak najtkroszym czasie stal sie najwiekszym i najmasywniejszym psem na osiedlu. Im wiecej czasu zajmie mlodemu dogowi osiagniecie rozmiarow doroslego psa, tym lepiej dla jego kregow szyjnych ktore beda mialy wystarczajaca ilosc czasu na odpowiedni rozwoj.

Czynnikiem mogacym powodowac wystapienie choroby jest nieodpowiednie wyposarzenie szczeniaka na spacerach. Jakze czesto widzimy mlodziutkiego doga w wieku 2-4 miesiecy ktory ciagnie smycz przymocowana do pieknej czerownej obrozki. Szczenie doga pelne energii, radosci skacze i szarpie sie na owej pieknej czerwonej obrozce we wszystkie mozliwe kierunki swiata. W tym samym jednak momencie niesmowitym przeciazeniom podlegaja bardzo delikatne w tym wieku kregi szyjne oraz slabo rozwinete wiazadla i miesnie karku. Mlody dog wazy w okresie 2-5 miesiecy pomiedzy 15 a 35 kg, i pomimo ze jest psem bardzo mlodym jest rowniez psem bardzo silnym. Niestety jego szyja nie jest jednak na tyle mocna aby wytrzymac bez skutkow ubocznych napiecia wywolane szarpnieciami obrozy i smyczy kiedy to wesoly pies bez opamietania wyrywa sie na wolnosc. Wlasnie w tym wczesnym okresie, podczas tych wspolnych spacerow z mlodym i energicznym psem moze dojsc do pierwszych uszkodzen oraz przeciazen kregoslupa, jego miesni i wiazdel na odcinku szyjnym. W pozniejszym okresie nadwyrezenia kregoslupa spowodowane we wczesnych miesiacach zycia moga byc zalazkiem wystapienia niestabilonsci kregow szyjnych.

Wielu hodowcow z wieloletnim doswiadczeniem docenia szelki jako jedna z najprostszych metod zapobiegajacym urazom kregoslupa szyjnego. Szczenieta w ich hodowlach biegaja w szelkach az do osiagniecia 5 miesiaca zycia. Do tego okresu kregi szyjne oraz otaczajace je miesnie i wiazadla maja wystarczajaco czasu aby sie wzmocnic.

Dlatego tez wlasciciel doga chcac ustrzec swojego pupila przed wobblerem powinien zaopatrzyc psa w szelki ktore sa talwo dostepne i stosunkowo tanie oraz zakladac mu je na spacery.

Kolejnym czynnikiem ktory moze przyczynic sie do wystapienia zespolu chwiejnosci jest niektonrolowana i nieumiakowana aktywnosc fizyczna a w szczegolnosci zabawy z duzo wiekszymi i ciezszymi psami. Kilkumiesieczny szczeniak doga jest skory do zabaw z kazdym napotkanym w parku psem. Nie wazne jest dla niego czy pies ten jest wielkosci jamnika czy jest to inny dorosly dog niemiecki. Jesli napotkany pies nie wykazuje agresjii jest postrzegany jako wspanialy kompan szczeniecych zabaw. Podczas zabaw a w szczegolnosci zabaw z duzo wiekszym, mocniejszym psem cialo mlodego doga wykonuje przerozne figury czesto przywodzace na mysl gimnastyke artystyczna. Zabawy takie moga miec zarowno pozytywny jak i negatywny wplyw na mlody organizm. Zdaza sie ze jesli u mlodego psa wystepuja predyspozycje w kierunku woblera to przeciazenia silowe do ktorych dochodzi podczas takich zabaw, niekontrolowane wygiecia szyji w roznych kierunkach, upadki i wstrzasy moga przyniesc wiecej szkody niz pozytku mlodemu dogowi szczegolnie jesli jego towarzyszem zabaw jest pies o znacznej przewadze sily i masy. Moze takze dojsc do urazow mechanicznych nie tylko kregoslupa ale takze innych czesci ciala. Dlatego podczas zabaw szczeniaka z innymi psami wlasciciel powinien zwracac baczna uwage na to jakich rozmiarow i jakiej wagi jest pies bawiacy sie z jego pupilem. Oczywiscie opiekun nie moze zabraniac szczeniakowi interakcji z innymi psami rowniez tymi duzymi ale takie psie spotkania i zabawy powinny odbywac sie pod pelna kontrola czlowieka. Dla niektorych ludzi jest to sprawa oczywista jednakze zdazaja sie opiekunowie ktorzy nie zdaja sobie sprawy z powagi zagrozenia.

Zespol wobblera/ zespol chwiejnosci jest choroba podstepna rozwijajaca sie sie wraz z uplywem czasu z poczatkami trudnymi do rozpoznania. Rozpoznanie choroby nastepuje zazwyczaj kiedy choroba jest dosc mocno zawansowana.

Kiedy opiekun psa zaczyna niepokoic czestymi upadkami oraz brakiem koordynacji ruchowej u psa zglasza sie do weterynarza prowadzacego, ktory w sytuacji idealnej powinienien skierowac chorego psa do specjalisty -neurologa. Pierwszym badaniem w takich przypadkach jest badanie kliniczne sprawdzajace podstawowe odruchy nerwowe. Neurolog na podstawie badania klinicznego okresla prawdopodobne ognisko choroby a takze zleca kompleksowe badanie krwi zarowno pod wzgledem biochemicznym a takze na obecnosc bakterii lub wirusow ktorch obecnosc moze wywolywac podobne symptomy chorobowe. Uwzgledniane tu sa choroby takie jak nosowka, toksoplasmosa, i choroby odkleszczowe.

Metodami ktore pomoga w postawieniu diagnozy jest badanie radiologiczne, mielogram, tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny.

Pierwszym przeprowadzanym badaniem jest zdjecie radiologiczne kregoslupa odcinka szyjnego. Zdjecie to nie daje jednak pelnego obrazu choroby a czasami wrecz moze falszowac rzeczywiste zmiany na kregach szyjnych. Dlatego do postawiena celnej i dokladnej diagnozy trzeba przeporwadzic bardziej skoplikowane i kosztowne badania.

W zaleznosci od sprzetu ktorym dysponuje klinika weterynaryjna stosuje sie mielogram, CT lub MRI.

Mielogram jest to zdjecie radiologiczne wraz z zastosowaniem kontrasu podanego do rdzenia nerwowego. Zabieg ten wykonuje sie w pelnej narkozie i pozwala on okreslic dokladne miejsce i charakter ucisku na rdzen. Jednakze badanie to ma skutki uboczne. U doga juz podanie narkozy stanowi zagrozenie a ryzyko wzrasta w przypadku podania srodka kontrastowego do rdzenia kregowego. Po zastosowaniu kontrastu czesto nastepuje pogorszenie kondycji psa jednakze zmiany te cofaja sie po uplywie czasu. Zastosowanie badania mielograficznego nie jest takze wskazane u bardzo mlodych kilumiesiecznych zwierzat. Zdjecie radiologiczne wykonane z uzyciem kontrastu (mielogram) przedstawia Figura 1.

Najcenniejszym narzedziem stosowanym w diagostyce zespolu chwiejnosci jest rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT). Za pomoca MRI neurolog ma mozliwsc na bardzo dokladne obejrzenie zmienionych chorobowo kregow, okreslienie stopnia ucisku rdzenia kregowego a takze okreslenie stopnia zarastania/ zwapnienia kanalu rdzeniowego wewnatrz zdeformowanych kregow. Doskonale widoczne sa tkanki miekkie oraz tkanki kostne oraz ich wszelke zmiany chorobowe.

Po za podaniem narkozy badanie CT lub MRI nie niesie ze soba zadnego ryzyka. Nie wystepuja skutki uboczne a badanie mozna przeprowadzic juz u bardzo mlodziutkiego szczeniaka. Figura 3 i 4 przedstawia przekroj poprzeczny kregow wykonany za pomoac badania MRI.

W przypadku podejrzenia wystapiena zespolu chwiejnosci niezbedne jest zastosowanie odpowiedniego i niestety dosc czesto kosztownego badania poniewaz urazy mechaniczne powstale w wyniku wypadkow, niektore choroby bakteryjne, wirusowe lub nowotowrowe moga powodowac podobne objawy jak wobbler. Zastosowanie odpowiedniego sprzetu diagnostycznego jest podstawa do dalszego leczenia.

Podstawa leczenia zespolu chwiejnosci jest zabieg operacyjny.

Operacja jest zabiegiem bardzo kosztownym i skomplikowanym dlatego przeprowadzana jest tylko w wyspecjalizowanych osrodkach. Zabieg operacyjny ma na celu zmniejszenie ucisku na rdzen kregowy (Figura 5) a takze czesto stosuje sie polaczenie trzonow kregow (Figura 6 i 7)

Figura 5. Figura 6. Figura 7.

W zaleznosci od zmian chorobowych podczas zabiegu stosuje sie kilka metod a zastosowaniu danej metody decyduje lokalizacjia zmian oraz stopien ich zawansowania.

W przypadkach kiedy choroba postepowala powoli i nie doszlo do paralizu i trwalych uszkodzen rdzenia nerwowego oraz kiedy diagnoza nie wykazala powaznych, zawansowanych zmian istneje duza szansa na przywrocenie zdolnosci ruchowej psa. Jednakze kiedy mamy doczyniena z ostra postacia wobblera, zmiany w kregach szyjnych sa bardzo zawansowane oraz wystepja juz od kregu C3 pies nie ma szans na wyleczenie albo sa one bardzo male. Operacja niesie za soba bardzo ogromne ryzyko zwiazane nie tylko z podaniem narkozy ale przede wszystkim w zwiazku z ingerencja chirurgiczna w miejsca tak delikatne i wrazliwe jak rdzen kregowy. Zabieg jest bardzo inwazyjny a okres rekonwalescencji jest dlugi i bolesny. W pierwszych dniach lub nawet tygodniach po operacji pies jest calkowicie sparalizowany oraz nie kontroluje odruchow fizjologicznych. Kontrola w oddawaniu moczu i kalu powraca po uplywie okolo 2-3 tygodni. Pies przez okres okolo 6-8 tygodni ma zalozone usztywnienie karku oraz podlega makysmalnemu ograniczeniu ruchu.

Po okolo 3-4 tygodniach po operacji przystepuje sie do fizykoterapii. Polega ona na cwiczeniach fizycznych, cwiczenia wodnych- plywanie (Figura 8), oraz masazach. Bardzo czesto stosowana jest akupunktura (Figura 9a i 9b).

Figura 8. Figura 9a. Figura 9b.

Wszystkie te zabiegi maja na celu przwrocenie psu sprawnosci fizycznej oraz kontroli nad cialem.

Zastosowanie zabiegu operacyjnego nie gwarantuje calkowitego wyleczenia. Bardzo czesto po zakonczeniu okresu rekonwalescencj i po uplywie kilkunastu miesiacy symptomy choroby powracaja. Spowodowane jest to tym ze nacisk powodowany przez wczesniej niestabilne kregi polaczone podczas zabiegu operacyjnego przenosi sie na kregi sasiedujace ktore przed zabiegiem operacyjnym nie wykazywaly zadnych zmian chorobowych. W tym przypadku nie przystepuje sie juz do ponownej operacji chirurgicznej.

Biorac wiec pod uwage wszystkie za i przeciw bardzo czesto opiekun psa nie decyduje sie zastosowanie zabiegu operacyjnego i stosuje sie leczenie zachowawcze.

Leczenie zachowawcze polega na maksymalnym zmniejszeniu obciazen kregoslupa, zaleca sie wiec ograniczenie ruchu. Pies nie moze biegac wolno po posesji a powinien byc wyprowadzany na smyczy na bardzo krotkie spacery. Zabawy z innymi psami sa wykluczone a gry z opiekunem nie powinny zawierac aportowania i przynoszenia pilek lub innych zabawek. Nalezy unikac wszelkich zabaw z psem w ktorych jego kregoslup szyjny jest narazony na jakiekolwiek przeciazenia i urazy. Przebywajac w domu pies powinien jak najwiecej czasu spedzac w klatce/ kuwecie. Jednakze kuweta ta powinna byc ustawiona w taki spsob aby pies mial kontakt wzrowkowy z opiekunem przez wiekszosc dnia.

Chory pies absolutnie nie moze poruszac sie po schodach ani skakac po lozkach czy fotelach.

Bezwarunkowo pies u ktorego stwierdzono zespol chwiejnosci nie moze nosic obrozy, nie ma znaczenia czy jest to szczeniak czy pies dorosly- opiekun chorego psa powinien wyrzucic obroze do smieci jeszcze tego samego dnia kiedy do jego uszu dotrze slowo wobbler.Wskazane jest takze zakladanie kolnierza usztywniajacego kregi szyjne (Figura 10). Kolnierz taki pozwala na ustabilizowanie zbyt luznych kregow szyjnych a co za tym idzie zmniejszy nacisk na rdzen kregowy.

Figura 10.

Odpowiednie odzywianie chorego psa jest rowniez bardzo wazne. Maksymalna ilosc bialka w podawanej karmie nie moze byc wieksza niz 21% a poziomem idelanym jest 18%.

Absolutnie nie mozna podawac zadnych odzywek mineralnych zawierajacych wapno oraz wskazane jest wycofanie kosci z podawanego pokarmu oraz ograniczenie spozywanego miesa do minimum. Bardzo wazne jest rowniez aby ograniczyc ilosc spozywanego jedzenia. Lepiej dla chorego psa jesli bedzie szczuply niz otyly.

Z lekow wspomagajacych mozna podawac witamine C poniewaz poprawia ona wchlanianie sie wapna ( wapno spozywane wraz z pokarmem nie odklada sie w kosciach) oraz wspomaga regeneracje olsony wlokien nerwowych a z ewentualnch odzywek mozna podawac glukozamine oraz msm.

W zaleznosci od stopnia zaawansowania choroby podaje sie rozne leki nalezace do grupy sterydow. Lekiem ktory stosuje sie najczesciej i dlugoteminowo jest predizolon (ang. Predisone). W poczatkowej dawce stosuje sie nawet 5mg/kg masy ciala. Trzeba pamietac ze lek ten nie leczy a jedynie maskuje objawy do tego jest lekiem moczopednym, powoduje obnizenie odpornosci a takze moze przycznic sie do powstania wrzodow zoladka i uszkodzen miesnia sercowego. Po uzyskaniu poprawy stanu pacjeta dawke te stopniowo sie zmniejsza az do calkowitego zaprzestania podawania (jesli to mozliwe).

W leczeniu lub lagodzeniu objawow wobblera nieoceniona jest medycyna naturalna ktora nie zawsze cieszy sie uznaniem lekarzy medycyny konwencjonalnej.

Akupunktura jest stara chinska metoda ktora przynosi nieslychane rezultaty w leczeniu jaki i w lagodzeniu objawow wobblera. Bardzo czesto jest wykorzystywana w rehabilitacji pacjentow po zabiegu operacyjnym. Zastosowanie igiel w odpowiedich miejsach na ciele ma dzialanie przeciwbolowe, przeciwzapalne, pobudza sily witalne organizmu oraz przywraca jego wewnetrzny balans. Dodatkowo igly umieszczane na miesniach karku w okolicach zmienionych chorobowo kregow szyjnych pobudzja miesnie do pracy oraz je wzmacniaja. Akupunktura nie ma skutkow ubocznych i mozna ja stosowac nawet u bardzo mlodziutkiego szczeniaka. Sesje z akupunktury trwaja okolo 15 minut i w pierwszych tygodniach leczenia powtarzane sa 2x w tygodniu, pozniej co tydzien aby nastpenie stopniowo wydluzac przerwy miedzy zabiegami. Psy bardzo dobrze znosza takie zabiegi i bardzo czesto zasypiaja podczas zabiegu poniewaz zaplikowanie igiel,szczegolnie uaktywnienie punktu znajdujacego sie na srodku czola powoduje wydzielanie endorfiny dzialajacej rozluzniajaco i przeciwbolowo. Pierwsze efekty akupunktory widac juz po pierwszej wizycie ale niestety trwaja one zaledwie 2-3 dni (dlatego zabiegi powtarza sie 2x w tygodniu). Wyrazna i dlugotrwala poprawe po zastosowaniu akupunktury widac po co najmniej 2 miesiacach stosowania igiel. Jednakze zalezy to indywidualnie od stanu psa i stopnia zaawansowania choroby.

Inna forma akupunktury bardzo czesto stosowana w momencie wystapienia wobblera jest akupunktura stala z zastosowaniem zlotych implantow ( Gold Bead Implants). Metoda ta zostala opracowana przez Dr.Terry Durkes i polega na zastosowaniu kulek wykonanych ze zlota w punkty akupunktury. Dzieki temu miesnie karku wokol zmienionych chorobo kregow szyjnych poddane zostaja ciaglej stymulacji, zmniejsza sie opuchlizna rdzenia kregowego oraz dyskomfort i bol z tym zwiazany co znacznie wpywa na zlagodnienie i cofniecie sie objawow wobblera. Jednakze metoda ta ma swoje ograniczenia. Nie moze byc zastosowana u psow ponizej 8 miesiaca zycia. Nawet przy bardzo ostrych i zaawansowanych postaciach przynosi niespodziewane rezultaty. Ciagle stymulowne miesnie wplywaja na ustabilizowanie sie kregow szyjnych a wraz z rozwojem mlodego psa rdzen kregowy powoli powieksza swoja srednice w wyniku czego zmiejsza sie ucisk na rdzen kregowy i powraca sprawnosc ruchowa. Metoda ta stosowana od lat u roznych psow daje mniej lub bardziej pozytywne efekty. Jest metoda alternatywna do zabiegu operacyjnego.

W medycynie naturalnej dodatkowo wykorzystywane jest ziololecznictwo oraz kregarstwo (chiropractic treatments). Odpowiednie dobranie ziol, przyzadzanie z nich naparow lub wyciagow oraz podawanie ich doustnie psu moze wspomoc leczenie lub rehabilitacje (wykorzystanie dzialania przeciwbolowego i przeciwzapalnego) Nalezy pamietac ze nie mozna ziolowych medykamentow przygotowywac i podawac samemu jesli sie nie zna ich oddzialywania na leki podawane psu. Tego typu decyzje powinny byc konsultowane z lekarzem.

Kregarstwo jest takze z powodzeniem stosowane w leczeniu i lagodzeniu objawow syndormu wobblera. Zabiegi te musza byc wykonywane przez wykwalifikowanego i doswiadczonego lekarza poniewaz osoba nie majaca uprawnien i doswiadczenia w stosowaniu tej metody u zwierzat moze tylko zaszkodzic choremu psu. Kregarz na wizycie wstepnej musi szczegolowo zapoznac sie z wynikami badania MRI lub mielogramu. Na tej podstawie moze dopiero stwierdzic czy praktykowany przez niego rodzaj medycyny naturalnej mozna zastosowac u chorego zwierzecia. Bardzo czesto przy bardzo ostrych, rozleglych i zaawansowanych zmianach kregarz nie podejmie sie leczenia chorego psa.

Nieznane sa dokladne przyczyny powstawania zespolu chwiejnosci. Medycyna weterynaryja podaje, ze oprocz uwarunkowan genetycznych ogromne wplyw ma srodowisko. Na wystapienie choroby moze wplynac szybkie tempo wzrostu zwierzecia, nieprawidlowe zywnienie oraz urazy kregoslupa.

Aby zminimalozowac ryzyko wystapienia wobblera zarowno hodowca jak i nabywca szczeniecia powinni dolozyc wszelkich staran aby zwierze mialo zapewnione jak najlepsze warunki rozwoju odnoszac sie do znanego przyslowia "Lepiej zapobiegac niz leczyc." Wiele psow uniknelo by dyskomfortu, paralizu i bolu jaki niesie ze soba zespol chwiejnosci jesli tylko jego opiekun postepowalby rozsadnie i odpowiedzialnie. Wiele psow cieszylo by sie pelnia zycia i zylo by dlugo i szczesliwie gdyby ludzie nie ulegali tak latwo mitom i "dobrym rada". Kiedy jednak dochodzi do wystapienia choroby zarowno hodowca, wlascicel psa a takze sam pies wystawieni sa na bardzo ciezka probe.

Medycyna konewncjonalna ma ograniczone pole dzialania a wlasciciel nie mogac pomoc psu szuka ratunku w medycynie naturalnej, ktora takze nie daje nadzieji na cudowne uzdrowienie. Kiedy czworonozny przyjaciel jest w pelni sil, ma radosc w oczach i sercu i pomimo ze kreci zadkiem na boki to pozwolmy mu zyc i walczmy o kazdy jego dzien.

Ale kiedy przyjdzie czas ze ani operacja ani leki, masaze i akupunktora nie pomagaja a oczy naszego najwpsanialszego przyjaciela przepelnia bol, bezradnosc i wolanie o pomoc pozwolmy mu odjesc... odejsc godnie, tak aby do ostatniej iskierki w oku zachowal swoja dozia dume.

Bozena Fraszczyk

Artykul ten powstal na podstawie informacji i doswiadczen wlasnych oraz po konsultacjach z lokalnymi weterynarzami medycyny konwencjonalnej i naturalnej w Stanach Zjednoczonych. Cennych wskazowek udzielila hodowczyni Jadwiga Szlapka.

wykorzystane zrodla:

Cervical Vertebral Instability (Wobbler syndrome ) by: Dr. John McDonnell http://www.petplace.com/dogs/ cervical-vertebral- instability-wobbler-syndrome/ page1.aspx

Wobblers Syndrome by Dr. Bruce Wittles DVM http://www.chetbacon.com/ wobblers.htm

Zespół chwiejnoci u psów by:

Mikołaj Wojciechowski, Jacek Sterna, Roman Lechowski

z Katedry Nauk Klinicznych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Warszawie http://www.vetpol.org.pl/ ZW2005/2005-01_Zespol_ chwiejnosci_u_psow.pdf